Siyaset ve Ahlak

Merhum Neraki`ye göre bir toplumu yönetecek insanın dört temel vasfı taşıması gerekir...
GİRİŞ: 21.05.2021 08:44      GÜNCELLEME: 21.05.2021 08:44
Rasthaber -  İslam düşünürleri ahlak ve siyaset konusunda iki farklı görüşe sahiptirler. Farabi başta olmak üzere birçok düşünür siyasette ahlakın zaruri olması kanaatindedir.

Merhum Molla Ahmet Neraki gibi âlimler ise siyaseti ahlak penceresinden bakarak yorumlamıştır. Yani siyasette ahlak gerekir kanunundan ziyade ahlak kurallarından siyaset sahasına inmek gerekir der.  

Merhum Neraki siyasi toplumu ve hükümeti yönetme yetkisini hâkimin kendi şahsına münhasır kabul ettiğinden hükümet meselelerini sadece hâkimin kendi şahsına nispet verir.

Merhum Neraki'nin görüşüne göre siyasi bir toplumu oluşturmak ve onu yönetmek tek bir lider vesilesiyle mümkündür. Tek bir mecradan yönetilen toplumlar hedeflenen maddi ve manevi menzile ulaştırabilir. Toplumda adalet ve emniyet ilkesi ancak bu vesile ile tahsis edilebilir.

Burada asıl soru şudur;

Toplumun önderlik ve rehberliğini kim üstlenmelidir? Önemli ve büyük vazife olan toplumun idaresi kimin hakkıdır?

Bu konu hakkında bütün Müslüman âlimler, filozoflar, hukukçular ve arifler tek bir görüşe kaildir. İnsan denen varlık maddi ve manevi bütün boyutlarıyla hikmet sahibi olan Allah'a muhtaç olduğu için idare sadece Allah'a mahsustur. Böyle bir zaruretin gereksinimi ise Yüce Yaratıcının yönetme konusunda insanları kendi haline bırakmamasıdır.

Lütuf Kanunu gereğince Allah'ın hidayet edici birini veya birilerini tayin etmesi, akli bir gerekliliktir. (Akıl buna hükmeder)

Liderde bulunması gereken ahlaki vasıflar

Merhum Neraki bir İslam fakihi olmasına rağmen toplumun siyasi rehberinde ve hükümet yöneticisinde olması gereken bazı şartlar ve kanunlar sunmaktadır.

Olaya ahlaki açıdan bakan Merhum Neraki farklı bir siyasi ahlak tablosu çizerek siyasi hükümet ve önderliği İlahi bir vazife yönüyle ele alıyor. Hükümet ve siyaset meselesine erdem ve fazilet penceresinden bakan Neraki, insani değerleri ön plana çıkararak siyaseti öyle tanımlıyor.  Bu nedenle toplumun ve hükümetin yönetiminin sadece tek bir şahısta olması gerektiği savunuyor. Siyasi İslam hukukunda "Velayeti Fakih" olarak adlandırılan adil bir yöneticinin tüm liderlik özelliklerine ve insani erdemlere sahip olması gerekir der.

Merhum Neraki'ye göre Müslüman bir toplumu yönetecek insanın dört temel vasfı yani hikmet, cesaret, bağışlama ve adalet sıfatlarını kendinde taşıması gerekir.

Merhum Neraki "Camius Saadet" kitabında babasının savunduğu görüşünün tam aksine bir görüş belirterek adaleti üç insanı kuvvenin olan akıl, şehvet ve gazap gücünün bir meyvesi olarak kabul ediyor.

İnsan bu nefsani kuvveleri olması gerektiği ölçülerde kontrol atına alırsa bu üç kuvvenin hikmet, bağışlama ve cesaret erdemine dönüşeceğini ve bu erdemlerin bir araya gelerek adalet mefhumunu oluşturacağını söyler. Böyle bir yönetici tüm güzel sıfatları sinesinde barındıran adalet sıfatına sahip olacağından toplum idaresinde öncelik hakkına sahip olur.

Bundan dolayı Merhum Neraki kendinden öncekilerin aksine adaletin daha faziletli olduğu görüşünde ısrar ederek yöneticinin sahip olduğu hikmet sıfatının aslında yöneticinin adaletinden kaynaklandığını savunur. Bu nedenle merhum Neraki, yöneticinin ilahi kanunlardan haberdar olması ve Nebevi yasalara uyması gibi özellikleri adaletin bir tecellisidir der.

Merhum Neraki liderlikteki ahlak kanunlarını "Adalet aksesuarları" adı altında genişçe ele almıştır. Biz bu kanunlardan bazılarına değineceğiz:

Allah'a bağlılık

Yönetici, şartlar ve koşullar ne olursa olsun her an Allah'a tevekkül etmeli ve sonsuz rahmetine tevessülde bulunmalıdır. Her işte başarıyı sadece yüce olan Allah'tan istemelidir.

Her işin Allah'ın iradesi doğrultusunda gerçekleştiğine inanarak, kendini âciz kabul edip doğru yolda ilerlemeyi sadece Yüce Yaratıcıdan talep etmelidir.

Dini değerleri korumak

Yönetici, azami gayretini sarf ederek mümkün mertebe her konuda şeriata bağlı kalmalıdır. Toplumsal hakları muhafaza ederek hakka hizmet için sunulan önerileri kabul etmelidir. Zira böyle yaparsa İslam karşıtlarının dini değerler ve şer'i kanunlar hakkında alaycı şekilde konuşmasının önünü alabilir.

Adalet ve emniyet

Yöneticinin görevi sadece kendisini olası tehlikelerden korumak değildir.  Bilakis yönettiği halkıda her türlü tehlikeden korumakla yükümlüdür.

Tabi buradaki tehlikelerden maksat sadece ülke dışından gelebilecek tehlikeler değil belki toplumun, yöneticiden veya hükümeti oluşturan kabineden her hangi bir şahsın zulmünden de âmânda olması durumudur.

Yönetici, toplumsal emniyeti sağlamak, ülkeyi ve insanlara her türlü zülüm ve baskıdan korumak için orta halli bir çizgide ilerlemelidir. çünkü insana yapılan her zülüm, ondan sorulacaktır.

Ülke sınırlarını korumak

Yönetici, ülke sınırlarını her türlü dış tehlikelerden korumakla mükelleftir.  Bu konuda halkı gerektiği şekilde bilinçlendirmek ve sadece resmi organların değil gerektiğinde ülkeyi korumak adına gönüllü seferber olmak duygusunu insanlara aşılamalıdır.
 
Adil yöneticiler (valiler) tayin etmek
 
Özellikle hizmetin ulaşmadığı veya az ulaştığı bölgelerin idaresi içi tayin edilen şahıslar ülke yöneticisinin birer temsilcisidir. Böyle bir durumda öncelik atanan şahsın hazineye aktardığı veya hazineden harcadığı paranın kontrol altında tutulması değil atanan şahsın yönetici vasfını taşıp taşımadığının sorgulanmasındadır.


Yönetici eliyle atanan şahsın vicdan, adalet ve cömertlik gibi vasıflara ne kadar riayet ettiği ölçülmelidir. (Allah korusun) Eğer temsilcilik makamı zalim şahsa verilirse yönetici Allah'ın kendisine emanet ettiği şeye ihanet etmiş olur. Ve maalesef başkasının işlediği zulüm gibi çirkin bir leke önce yöneticiye nispet verilir.

Bunların dışında bir yöneticide olması gereken belli başlı özellikleri şöyle sıralayabiliriz:

• Adil bir yargı düzeni teşkil etmek,
• Din adına yaratılmak istenen her türlü bidate engel olmak,
• Hükümet sırlarının gerektiği gibi korunmasını sağlamak,
• İyiliği emredip kötülükten sakındırmak farizasına gereken önemi vermek,
• Kendisini adalet çizgisinden kaydıracak her türlü nefsani istekten uzak durmak. vs…
ehlader

YORUMLAR

REKLAM