İran ve Şanghay İşbirliği Örgütü

GİRİŞ: 12.11.2020 09:49      GÜNCELLEME: 12.11.2020 09:49
Rasthaber -    Son on yıllarda Avrasya jeopolitik ortamında ve çevre bölgelerinde yaşanan gelişmeler, örgüt içinde bölgesel işbirliğinin gelişmesi ve yayılmasını bir zaruret haline getirmiştir.

Bu zarurete karşılık olarak Şanghay İşbirliği Örgütü 2001 yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'ın ortaklığı ile çok yönlü siyasi, ekonomik ve güvenlik işbirliği temelinde kuruldu.  Halihazırda 12 üyesi bulunan örgüte  İran İslam Cumhuriyeti, Afganistan, Moğolistan ve Belarus gözlemci üye olarak katılıyorlar.  İran  İslam Cumhuriyetinin Şanghay İşbirliği Örgütüne gözlemci üye olarak katılması İran’ın kapasiteleri dikkate alındığında ekonomi, ticari, siyasi ve güvenlik alanlarında karşılıklı işbirliği  için yeni fırsatlar oluşturmuştur.

Orta Asya ve Kafkasya meseleler uzmanı Kuzegar Kalci  İran'ın bu örgütteki önemli  rolü hakkında şöyle diyor:

“Bu örgütte siyasi, ekonomik, kültürel ve sosyal alanlarında çeşitli işbirliklerinin geniş yelpazesi gerçekleşiyor. Örneğin güvenlik konularında terörizm,  ayrılıkçılık, aşırıcılık ve uyuşturucu madde kaçakçılığı ile mücadeleye  değinilebilinir. , ekonomik alanında ise enerji, gümrük ve transit meseleleri önem taşıyor ve şimdiye kadar bu alanlarda işbirliği gerçekleşmiştir ve İran'ın hatta gözlemci olarak Şanghay İşbiliği Örgütü,’ne katılması bile birçok işbirliği yelpazesini kapsıyor. Üstelik asıl üye olarak konumunun değişmesiyle bu işbirlikleri daha da artacaktır.”

 Son yıllarda örgütün hedef ve programlarının önemini arttıran ise Avrasya coğrafyası ve etrafında yaşanan önemli gelişmelerdir. Amerika'nın tek yanlılığı, yaptırımlar ve enerji güvenliği ve taşımacılığı alanındaki sabotajlar gibi sorunlar Şanghay İşbirliği Örgütü'nün bölgesel tehditlere karşı önemli rolü daha çok dikkat çekti.

Bir çok siyasi meseleler uzmanları,  bölge düzenini bozma konusunda Amerika'nın hedeflerine işaretle, İran İslam cumhuriyeti’nin bölgenin güvenliğini sağlamak için gerçekleştirdiği girişimler ile Orta Asya ve Hazar bölgesinde güvenlik faktörüne dönüştüğünü belirtiyorlar.

 Ekonomik ve ticaret alanında ise İran, işbirliği için yeni fırsatlar oluşturmuştur. İran halihazırda serbest ticaret bölgeleri oluşturmak ve Avrasya ekonomik Birliği’ne katılmak ile söz konusu birlik ile işbirliği alanını genişletmiştir. Son 7 ayda İran İslam cumhruiyeti’nin Şanghay İşbirliği Örgütü ile 15 milyar dolar ticaret gerçekleştirmesi ise, ticari işbirliklerinin gelişmesi için bir çok kapasitelerin varlığını gösteriyor.

İran ayrıca Batı Asya bölgesinde önemli koridorlara sahip olması ile bölge ve Şanghay İşbirliği Örgütü ülkelerinin temel ihtiyaçlarını sağlama gücüne sahiptir.  Üstelik Hazar Denizi kıyısında Reşt- Enzeli limanı  demir yolunun tamamlanması ve kuzey-güney raylı sistem koridorunun  hizmete sunulması ise ulaşım yolları daha fazla ve daha hızlı olacaktır.

 Tüm bu kapasiteler nedeni ile,  Salı günü sanal ortamda ve Rusya cumhurbaşkanı  Vladimir Putin’in ev sahipliğinde düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü 20. Zirve toplantısına katılan İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani,  İran’ın ekonomik, ticari ve güvenlik alanında örgüt üyeleri ile işbirliğinin güçlenmesi ayrıca terörizm, aşırıcılık ve uyuşturucu madde kaçakçılığı ile etkin mücadeleye vurgu yaptı.

Cumurbaşkanı Ruhani, burada yaptığı konuşmada 'Her daim Avrasya, Fars Körfezi ve güney ve batı Asya bölgelerinde komşuluk ilişkilerinin güçlendirilmesi, güven oluşturma ve komşularla diyalog siyasetine vurgu yaptık ve kalıcı ilkelerin yerleştirilmesinin yolunun barış ve iş birliğinden geçtiğine inandık' belirtmesini bu bağlamda değerlendirmek gerekiyor.

YORUMLAR

REKLAM

İLGİLİ BAŞLIKLAR

REKLAM