I

Modern âlemin köşe bucak kaçtığı yegâne şey şuurun dirilişidir. Şuurlu her birey bu sömürü dünyasına karşı başkaldırmanın yollarını arar. Bugünün dünyası kendini bir bataklığa benzetmiş olsa da modern afyonla sonsuzluk uykusuna yatan bireyler tek tek kendilerinin ilahı oldukları bir dünya kurmaya koyulmuşlardır. Böylece modern âlem bir tek şuurun dirilişinden korkar. Çünkü şuur ahlaktır, şuur öngörüdür, sevgidir, ihtiyat ve istişaredir. Modern dünyanın salık verdiği sevginin insanları özsevici yaptığı aşikâr olduğundan beri artık bedene hapsedilmiş aşk tasvirlerinin de pek bir önemi kalmadı. Bir tür geriye dönüş, bir tür bıkkınlık söz konusu modern dünyada. Artık afyondan uyuşmuş bireyler de bir şuur arayışına kalkacaktır. Ama şüphesiz her şuur arayışı başladığında modern âlemin sahipleri bir dünya savaşı kopardıklarından bu şuur arayışının sonu da belki de bir karanlık olacaktır. Tabii Albert Camus’un “Sisifos Miti” dâhilinde çizdiği kara tabloya da katılmıyorum…

II

Modern pazar, ürünü insanlar olan koca bir çöplük. Satılığa çıkarılmış benlikler ve insanlar on yıllardır bir meta olarak satılıyorlar. Tarih bir serginin ana muhatabıyken insanoğlu da bu sergi ile yorumlanıp bir ilaç prospektüsüne bakarmış gibi şekillendirilmeye çalışılıyor. Modern pazarın sahipleri ezilenler ve ezenler diyalektiğini artık tüketenler ve üretenler diyalektiğine çevirdiklerinden modern pazar evlerin içini bile kuşatmıştır. Bu düşünsel evrim sonucunda baba çocuğunu bu pazara ikon yapar ancak fark etmez. Herkes bu değer yargılarından nefret ederek bu değer yargılarına hizmet eder.

III

Biçim ve estetik bir cinsel öğe olarak karşımızda duruyor bugün. Fetiş kültürü Marksizm’in öngörülerinden olsa da, daha başka bir halle eşya sevicilikten cinsiyet seviciliğe dönmüş durumda. Modern pazarda evvelden kadınların pazarlanması erkeklerin elindeyken, bugün kadınlar kendilerini bir cinsel öğe olarak erkeklerin masalarında bulmaktan pek de rahatsız görünmüyorlar. Modern dönem cinsler arasındaki ayrımı, kadın erkek eşitliğini işte böyle sağladı. Pazarlamada da, tüketmede de eşitlik. Komünizmin alelade dediği ortaklık düşüncesini en sert şekliyle eleştiren dünün katı kapitalist, bugünün ise kriz müptelaları modern pazarda ortaklık düsturunu gizliden hep uyguladılar aslında.

IV

Pazarın taşeronluğu teknolojinin de gelişimiyle çok rahatladı. Bir yerden bir yere ideoloji ihracatı ve hayali bir “ideolojilerin ölümü” söylemiyle artık bir ideoloji olarak teknolojinin görünmezliği sağlandı. Japon pazarlarından akan teknoloji modern kasalara girerken, beyinlerdeki modernizm ve bilim imajları sağlaştırıldı. Modern metalara ve nesnelere tapar hale gelen maneviyat yoksunu insan da bir “homo ekonomicus” tanımı içerisinde sürekli kendi hesap defterleri, kredi kartları ve modern meta ile ilintili birçok hülyanın ana karakteri buldu kendini. İnternet ile de modern düşüncenin “sergi”(photography) mantığı ve aynı zamanda “bireyselcilik” tabanı kuvvetlendirildi. Bu şekilde pazar ve modern dünyanın ayrılmazlığı sağlandı. Hem modern olup hem pazardan kopmak anlaşılan manada artık mümkün değildir.

V

Modern aydın, çıkmaz sokaklara bir yenisini ekleyen, sürekli kendi bataklığında sinek avlayan, hakikatleri bırakıp gölgelere kapılan, her şeyin görüneniyle yetinip hiç derinleşme amacı gütmeyen, arada sırada ahlak dersleri vermek için kürsüleri meşgul eden, üniversite amfilerinde kesin yargılarla kendi soru işaretlerini kanunlaştıran, pazarın her türlü dayatmasını tecrübe ederek kabullenmiş, bu sistemin taşeronluğu için mücadele eden şuur yoksunu bir kitle. Şüphesiz bu kitle her şuur dirilişi sürecini gözlemleyip pazarı harekete geçiriyor. Böylece modern pazarın selameti için gerekirse kavga çıkarılıyor. Bu kitle binlerce cefaya katlanan âşık gibi yılmadan modern pazarın tüm serkeşliğine tahammül ediyor, şairin dediği gibi: “Fariğ olmam eylesen yüz bin cefa, sevdim seni…”

Hüseyin BEHEŞTÎ

huseyn_tr@yahoo.fr