İmam Hüseynə (ə) əzadarlığın hökmləri

Möhtərəm saray mollasının fətvası: Küçədə çığırmaq, bağırmaq, səs-küy salmaq olmaz. Şəriətə uyğun deyil! (qafqazinfo.az)
1400 ilə yaxın tarixi keçmişi olan, bütün əhli-beytin (ə), böyük din alimlərinin keçirdikləri imam Hüseyn (ə) əzadarlığı, bu mollanın dilində çığır-bağır, səs-küy salmaq adlanır. Özü də qadağan olunmuş səs-küy. Bütün din alimlərinin nəzərində şəriətin icazə verdiyi və hətta təkid etdiyi bu əzadarlığa şəriət adından çıxış edən mollanın nəzərincə şəriət icazə vermir. Aşağıda gətirəcəyimiz şəriət alimlərinin əzadarlığı təkid etdiklərini gətirəcəyik. Ondan qabaq bir məsələni bilmək istərdim. Əgər bizim şəriətimiz icazə veribsə, saray mollasının şəriəti hansı şəriətdir?!
Bildiyimiz kimi Azərbaycanda həmişə normal zəncir və sinə vurmaq, mərsiyyə və rövzə oxumaq olub və bu məsələdə heç vaxt təfrit olmayıb. Bəs onda hansı sinə və zəncir vurmaq qadağan olunur, mollanın fətvasında? Bəlkə fətva Aşura günü Hindistan və Pakistandan gələ bilməsi və əzadarlıq məsələsində təfritə yol verəcəyi ehtimal olunan qonaqlara aid imiş.
Nə vaxtdan imam Hüseynin (ə) məzlumluğuna ağlayıb, "məzlum ölən Hüseynim vay" demək, çığırmaq, bağırmaq olub?
Sözsüz ki, Allah və Onun Quranını başa düşən orada deyilənlərə əməl etməli "Allah şüarları"nı əziz tutmalıdır. İmam Hüseynə (ə) əzadarlıq etmək, Allahın Quranda buyurduğu "Allahın şüarları" əmrinə itaət etmək və əsil Allah və imam Hüseyn (ə) istəyən kimidir.
Bu fətvanı verəndə bir neçə nöqtəyə diqqət etməli idi saray mollası:
1. Bakının mərkəzi yerlərində konsertlər, ağır xərclər bahasına yeni illər təşkil olunanda, səs-küy şəhəri bütünlüklə öz başına götürəndə, açıq-aşkar fəsadın olduğunu, dinin kəskin qadağan etdiyini bilirdimi? Əgər bilirdisə, ən azından bu barədə fətva yox, öz ibtidai vəzifəsini yerinə yetirərək yumşaq dillə nəhy əz münkər edibmi? Yoxsa bu onun şəriətində halal və bəlkə də müstəhəb sayılıb.
Eurovision barədə nəzərini nə idi? Açıqlamadı. Buna dözə bilməzdi. Mütləq fətva verib, amma mətbuatda ola bilsin yer almayıb. Ona görə də onu qınamıram.
2. Ölkədə pasportda və məktəblərdə dinin ən zəruri bir məsələsi olan hicab qadağan olanda, məscidlər söküləndə, islamçılar əsassız ittihamlarla zindana yollananda, etirazçıların başına dubinka ilə vurub, qan partladılanda hansı fətvanı verdi. Bəlkə bu işlər onun şəriətində doğru və icazəli imiş. Amma bu qədər bilirəm ki, bizim şəriətimiz olan İslamda belə deyil.
3. Şəriət adından fətva verəndə şəriətə bir müraciət edibmi? Şəriətin bu barədə nəzərini öyrənibmi? Axı şəriət hökmünü ələ gətirmək üçün bizim İslamın qayda-qanunları vardır. Fətva üçün əvvəl İslam mətnlərinə müraciət etmək lazımdır. Ondan kənara çıxmaq olmaz. Əlbəttə, əgər bizim şəriətdə olub, ona əsasən, fətva veribsə?
Ən azından alimlərin bu barədəki nəzərlərinə bir baxaydı.
Bundan artıq heç nə demək istəmirəm. Söz-sözü çəkir, saray mollasının şəriətimizdən uzaq əməlləri yada düşür. Bu da bizim məqalə üçün ayrılmış həcmdən kənara çıxır. Ona görə də mömin bacı-qardaşlarımızın, Hüseyn (ə) aşiqlərinin, Allah şüarlarını əziz tutanların əzadarlıq barədə çoxlu suallarını nəzərə alaraq, şəriət alimlərinin fətvası ilə kifayətlənirik.
Şiə aləminin böyük təqlid mərcəsi, öz dövründə Nəcəf Elm Dairəsinin rəhbəri, öz dərin fiqh və üsul kitabları ilə seçilən, müctəhidlər ustadı həzrət Ayətullah Naini (rh), imam Hüseynə (ə) ənənəvi əzadarlıq haqda ətraflı fətva vermişdir və böyük alimlər, təqlid mərcələri, fəqihlər onu təsdiqləyərək imzalamış və öz nəzərlərinin də həmin fətva ilə yuğun olduğunu bildiriblər.
Fətvanın mətni aşağıdakı kimidir:
Bismillahir-rəhmanir-rəhim
Aydındır ki, əzadarlıq heyət və dəstələrinin 10 gün Aşurada (Məhərrəm ayının birinci 10 günü) küçə və xiyabanlara çıxarılması, heç bir şübhə olmadan icazəlidir və üstünlüyü vardır. (Bu əməl) Şəhidlər sərvəri və Kərbəla şəhidinə olan əzadarlığın ən bariz nümunəsidir. Eləcə də imam Hüseyn ibn Əlinin (ə) ali hədəfinin təbliği, Quranın və mübin İslam dininin yaxın və uzaqlara tərvicidir. Lakin, gərək bu böyük şüar və ayin avaz oxumaq, eyş-işrət alətlərinin istifadəsi, dava-dalaş kimi bütün haramlardan uzaq olsun. Əgər bəzən belə bir haramlar bəzi əzadarlıq heyətləri arasında olsa, onların haramlığı imam Hüseyn (ə) əzadarlığına sirayət etmir.
Sinə vurmağın, əl ilə üzə vurmağın hətta, sinə və üz qızarsa və qaralsa belə icazəli olmasında heç bir irad yoxdur. Allah onları (əzadarlıq edən dəstələri, əzadarlıq məqsədilə sinə vuranları, üzlərinə vuranları) dünya və axirətdə sabit saxlasın.
Zahirən oxşatma və təmsil (şəbihçıxarma) də icazəlidir. Amma gərək şəbihxani və əzadarlıqda hər növ şəri haramdan uzaq olsunlar. Əgər təsadüfən harama düçür olsalar, bu, əzadarlığın əslinə zərər yetirmir.
Necə ki, qabaqda dedik: hüseyniyyə və heyətlərdə, bəzən də əzadarlıq mərasimlərində istifadə olunan təbil, sənc (ingiliscə:Cymbal), şeypurun (hökmünün) həqiqəti bizim üçün kəşf olmayıb. Əgər onun istifadə olunması imam Hüseyn (ə) əzasının bərpası və əzadarlığın camaata elamı üçün olsa (bəzi ərəbi rövzə və heyətlərdə adət olduğu kimi), necə ki, Nəcəfül-əşrəfdə bizim də aramızda tanınmışdır, bəs zahirən onun istifadəsi icazəlidir. Allah alimdir.
İndi isə şiə aləminin böyük alimlərinin bəzilərinin bu fətvanı dəstəkləməsinə və öz nəzərlərinin də onunla müvafiq olmalarına diqqət edək:
Həzrət Ayətullah Xoyinin fətvası: Allahın adı ilə. Bizim şeyximiz, ustad həzrət Ayətullah Naininin (rh) Bəsrə əhalisinə cavablarında buyurduqları düzgündür və ona əməl etmək iradsızdır. Allah Təbarək və Taaladan istəyirəm ki, mömin qardaşlara dini ayin və şüarları qeyd etməkdə və haramlardan uzaq olmaqda kömək etsin.
Həzrət Ayətullah Seyid Abdullah Şirazinin fətvası: Bəli, Nəcəfi-əşrəfdə olduğum vaxt müəzzəmün ləhin (Ayətullah Naini) Bəsrə əhalisinə cavablarında buyurduqları risalə nəşr oldu və böyük alimlər hamısı onu təsdiq etdilər. Həqirin də nəzərində təsdiq olunmuş və düzgündür. Allah alimdir.
Həzrət Ayətullah Şeyx Hüseyn Vəhid Xorasaninin fətvası: Allahın adı ilə. Həzrət Ayətullah Naininin (rh) imam Hüseynin (ə) şüar və ayinləri barədəki məktubunu (yazılı fətvası) təsdiq edirəm.
Həzrət Ayətullah Seyid Əli Sistaninin fətvası: Allahın adı ilə. Həzrət Əba Əbdillah Hüseynə (ə) əzadarlıq nümunələri savablıdır və buna (əzadarlığa) rəğbət təkid olunmuşdur. Bununla yanaşı əhli-beytə (ə) əzadarlıq barədə keçmiş saleh dindarların bizə gəlib çatan sirəsindən üz döndərmək, ona əməl etməmək bəyənilmir.
Həzrət Ayətullah Mirzə Cavad Təbrizinin fətvası: Bismillahir-rəhmanir-rəhim. Həzrət Ayətullah Naininin (rh) yazdığı və mənim diqqətimə çatdırılmış cavab dəqiqdir və ona əməl etməyin maneəsi yoxdur.
Həzrət Ayətullah Nəcəfi Mərəşinin fətvası: Şiənin ən böyük alimlərindən olan mərhum və məğfur ustad Naininin cavabı düzgün və həqiqətə uyğundur.
Həzrət Ayətullah Şeyx Mürtəza Hairinin fətvası: Allahın adı ilə. Böyük alim, fəqih və müctəhidlərin ustadı mərhum Naininin buyurduğu cavaba itaət etmək lazımdır. Bu cavab həm onun müasirləri olan alimlərin və həm ondan sonrakı təbəqənin alimlərinin, eləcə də mənim tərəfimdən təsdiq edilmişdir.
Müsəlmanların və din qardaşların bu fətvanın dəlilləri ilə müxtəsər tanış olmaları üçün Əllamə Məclisinin "Bihar əl-ənvar" kitabını mütaliə etmələrini tövsiyə edirəm. "Bihar əl-ənvar"ın onuncu cildinin təkcə "Əba Əbdillah Hüseyn (ə) və digər imamlara ağlamaq" babında əlliyə yaxın rəvayət nəql olunubdur. Qeyd olunan rəvayətlərdən bu adət-ənənəyə təkid olunması istifadə olunur. Əlbəttə, bu adət-ənənənin müqəddimələrindən olan rövzə oxumaq, əza məclisləri təşkil etmək və s. kimi işlr şəri müstəhəblərdəndir.
Həzrət Ayətullah Seyid Rza Sədrin fətvası: Allahın adı ilə. O böyük alimin (Ayətullah Naininin) yazdığı təsdiq edilməkdən daha ucadır və bütün böyük alim və müctəhidlər tərəfindən qəbul edilir.
Həzrət Ayətullah Seyid Sadiq Şirazinin fətvası: Allahın adı ilə. Mərhum ustad Naininin buyurduğu cavab düzgündür, ona əməl edənlərin savabı vardır və doğru yoldadırlar.
Həzrət Ayətullah Şeyx Rza Mədəni Kaşani: Allahın adı ilə. Əba Əbdillah Hüseynə (ruhumuz ona fəda olsun) əzadarlıq, məzhəbi şüarlardandır və hatta ən mühüm vaciblərdəndir. Xüsusilə də şiə məzhəbinin şüar və ayinləri ilə müxalifətin artdığı indiki zamanda. O həzrətə əzadarlıq hər cür olsa, sinə vurmaq, zəncir vurmaq və s. kimi maneəsi yoxdur. Necə ki, böyük ustad mərhum Naini (Allah onun şərəfli məqamını uca etsin) cavab veriblər.
Həmçinin, bu fətva digər təqliq mərcələri tərəfindən təsdiq edlimidir və biz bu kiçik məqalədə onları zikr etməyə macal tapmadıq.
Sonda saray mollasına və onun simasında olan bütün mollalara üz tutub deyirəm ki, Məhərrəm ayı fürsətdir ki, Hüseynin (ə) mənalı kitabını səhifələyəsiniz və qiyamının hədəfləri ilə tanış olasınız, onun nəsihətlərinə bir daha diqqət edəsiniz.
İmam Hüseyn (ə) buyurur: "Görürsünüz ki, necə zaman bizə üz gətirib, dünya dəyişərək pisliklərə tərəf üz tutub. Yaxşılıqlar və dəyərlər hər gün azalır... Görmürsünüz ki, haqla rəftar olunmur və batilin qarşısı alınmır? Belə şəraitdə möminlər haqq yolu tutmalı və Allahla görüşə meylli olmalıdırlar".
Yenə buyurur: "Hər kəs xalq ondan inciyəcəyinə baxmayaraq, Allahın razılığını istəsə, Allah ona kifayət edər. Hər kəs Allahın ona qəzəblənəcəyinə baxmayaraq, xalqın razılığını istəsə, Allah onu xalqın öhdəsinə buraxar".