Bismillah.

Taa İttihat ve Terakki’den beri anlatılır, siyaset sahnesinde her zaman mevcut olan dalkavukların hikâyesi. Eski gazeteleri karıştırırken doksan seneyi geçmiş bir yazı bugünkü olaylarla bağlantılı gibi geldi. Birazdan o yazıyı aktaracağım.

Dalkavukluk hemen her devirde geçer akçe olmuş, şöyle ya da böyle hakkında çok şey yazılıp söylenmiştir. Türk dili uzmanı ve eğitimci Ahmet Cevat (1887 Girit- 1961 Ankara) doksan sene evvel yazdığı yazısında dalkavukluğu eleştirmekteydi. Harbiye’de öğrenim gördüğü sırada Meşrutiyet taraftarı olduğu için Trablusgarp’a sürülen Ahmet Cevat oradan Avrupa’ya kaçarak Jöntürkler’e katıldı. Türkiye’ye dönüşünde İstanbul Darülfünun’unda öğretmenlik yaptı. Atatürk’ün dil ve alfabe çalışmalarında görev alan yazar Akşam gazetesinde de yazılar yazmaktaydı.

Osmanlı tarihinde olsun Cumhuriyet tarihinde olsun dalkavukluk hiçbir zaman eksik olmadı. Hangi siyasal meşrebe mensup olursa olsunlar insanlar yetki sahibi olanlara yaranma yarışından bir an için geri kalmadılar. Ne var ki, tarihi seyir içinde dalkavukluk zannımca muhatabını “peygamber” makamına yakıştıracak kadar ileri gidenlere rast gelinmemiştir. Bu genellemeden Mustafa Kemal’i ayrı tutuyor ve hiç değinmek istemiyorum. Özellikle dini hassasiyetleri olduğunu kabul edeceğim Milli Görüş camiası Sayın Erbakan’ı veli konumuna getirmekten çekinmezken AK Parti camiasında da Sayın Erdoğan’ın tartışmasız kuvvetli bir yeri olduğunu biliyorum. Kalplerdeki Erbakan sevgisi, Erdoğan sevgisi ifrat tefrit çizgisini zorlayınca ortaya gerçekten dalkavukluk çıkmaktadır. Birilerinin çıkıp da Sayın Başbakanımızı hâşâ ve hâşâ ikinci peygamber gibi lanse etmesi kanımca Sayın Erdoğan’ı yüceltmek değil daha da düşürmek olacaktır. Liderler, idareciler yaptıkları icraatlarla yücelecekler ya da silinip gideceklerdir.

Ahmet Cevat’ın 10 Aralık 1918 tarihinde Akşam gazetesinde yayınlanan yazısını bilgim elverdiği ölçüde Osmanlıca aslından istifadenize sunmaya çalışacağım efendim. Hatalarım şimdiden hoşgörüle.

“ Türk’ün pek büyük meziyetleri, faziletleri vardır. Fakat pek çok da kusurları vardır ki, hep geri kalmasına sebep olmuşlardır. Bunların arasında tufeylilik, başka bir değişle haram yiyicilik ve de dalkavukluk gelir. Bunlar şüphesiz ki, bize mahsus kusurlar değildir. Lakin başkalarında görülmesi bizim eksiklerimizi gözden geçirmemize engel olmamalıdır. Haram yiyicilik ve onunla birlikte dalkavukluk bizim iliğimize kadar işlemiş bir ruhi marazdır.

Acaba Orhan Gazi’den beri tarihimizin asalaklık ile dolu olmayan kısmı var mıdır? Sipahiler tahsisatlarının suiistimal edilmesi, beşik ulemalığının icat olması, paşmaklık ve arpalık gibi yemliklerin haddinden çok fazla sayılara çıkarılması, paşaların beylerin yüzlerce kadınlı, halayıklı, kullu, uşaklı kapı ve selamlık daireleri olması, iltizamların ve mukataaların hep halkın aleyhine satılması hulasa bin isim altında bin türlü hile ve desisenin irtikâp ve suiistimalin uygulanmış olması bizim her devirde o tehlikeli kusurun ruhumuzda ve zihnimizde nasıl derin kökler saldığını göstermez mi?

Dalkavukluğa gelince, o tufeyliden, asalaktan haram yiyiciden de aşağılık bir mahlûktur. Şahsi menfaatlerini temin maksadıyla devlet büyüklerine yahut serveti saman sahibi bir zata el etek öpmek suretiyle yardakçılık edenlere dalkavuk denir. Dalkavuk şahsa değil nüfuz, kudret ve servete kavuk sallar. Kuvvet kimde, iktidar kimde ise onun karşısında iki büklüm olur. “Evet efendim”leri ile her söyleneni tasdik eder, verilen emri bilâ itiraz ve harfiyen yerine getirir.

Dalkavuk, efendisinin kudreti sarsılmaya başladı mıydı, hiç tereddüt etmeden, fırtınaya tutulmuş gemideki fareler gibi hemen tası tarağı toplayıp karşı tarafa geçer. Dalkavuk, kendi menfaati mevzubahis olduğu zaman efendisini hemen terk eder. Ama efendisinin dalkavuktan vazgeçmesi çok zordur. Büyük krallar, imparatorlar, padişahlar, hatta büyük inkılâplar yapmış fikir adamları ve ihtilalciler bile zayıf taraflarını hemen tespit edip ona göre dil kullanmasını ve hareket etmesini bilen usta dalkavuklardan kendilerini kurtaramamışlardır.

Dalkavuk politikaya atılınca neler olur? Buna misal olarak ittihatçı dostlarımdan duyduğum şu fıkrayı anlatarak yazıma son vermek istiyorum:

“Sanki İttihat ve Terakki dergâhının semini, kıymetli bir rüknü, azasıydı. Zaviyede yaşayan derbederler ve tekke tekke dolaşan uzun saçlı dervişler gibi senelerce bu yaman fırkanın esrarını çekti, keyfini sürdü. Ağalığını etti, ismi tanındı, şöhret kazandı milyoner oldu, milyonerler yetiştirdi. Meşrutiyetten evvel Şehzadebaşı’nda isli kahvelerin dumanlı pencereleri arkasında sabahtan akşama kadar şunun bununla kahve içer, nargile çekerdi. Hürriyetten sonra bir gün Şehzadebaşı Kulübü’ne bir aza geldi ve hemen ertesi akşam yatağı yorganı omuzlayıp kulübe serdi. Daha ilk hamlede “pir aşkına” tarikatın en hararetli, en imanlı hizmetkârı kesildi. Nasıl olduysa oldu, bir gün kongreye gönderildi. Kalabalık bir içtimada konuştu, fikir belirtti. En ağır işleri üstlendi, en güç hizmetleri kabul etti. Durmadı, çalıştı çabaladı, geceleri sabaha kadar uyumadı. Hizmet etti, iş gördü, yararlık gösterdi. Bu sefer yatak yorganı Şehzade Kulübü’nden toplamış, Nuruosmaniye’ye sermişti. Bu faaliyetleri yüzünden tekkenin bütün gizli malumatına vakıf oldu, esrarını anladı.

Fırka kâtibi umumisinden sadrazam paşaya, başkomutandan bahriye nazırına, Tan’ın sermuharririnden başmabenciye, maliye nazırından şeyhülislama kadar memleketin, hükümetin, devletin başında olup sözü geçen, sözü dinlenen, gücü yeten kim varsa hepsine kul köle oldu. Hepsinin en mahrem işlerine tavassut etti.

Ve tabii murahhas oldu, aza oldu. Birbirine karışan bütün karışık işlerin çözümcüsü anahtarı oldu.

Vaktaki İttihat ve Terakki feshedildi, paşalar beyler kaçtı, Hürriyet ve İtilaf Fırkası kuruldu; bizim hazret yatağını yorganını toplayıp hemen oraya göç etti. Şimdi orada ittihatçıların ne ahlaksız, ne kabiliyetsiz kişiler olduklarını anlatmakla meşgul!

Bilâl Atış

b.atis73@gmail.coms