Türkiye yıllardır darbe anayasaları ile yönetiliyor. Toplumun tüm kesimleri, demokratik, özgürlükçü, eşitlikçi, sadece bir zümreyi değil mazlumu ve fukarayı da gözeten, inançlara saygılı bir Anayasa için harekete geçilmesini istiyor.

82 Anayasası sürekli sorun oldu

12 Eylül 1980 ihtilalinin ardından hazırlanan 1982 Darbe Anayasası, üzerinden 26 yıl geçmesine rağmen bir türlü sivilleştirilemiyor. Türkiye’yi kutuplaşmalara ve derin kaoslara sürükleyen kararlara imza atmak zorunda kalan yargı kurumları dahi bu durumdan şikayetçi. Devlet otoritesi karşısında bireyin hak ve özgürlüklerinin koruması gereken Anayasa, bizde daha çok devlet otoritesini koruyor.

İhtiyaç olduğu açık

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ortaya çıkan 367 garabeti, üniversitelerde özgürlüklerin sınırlarını biraz genişleten yasa değişikliğinin reddi ve son olarak ‘laikliğe karşı odak’ olduğu gerekçesi ile AKP hakkında açılan kapatma davası kararları, sivil Anayasa ihtiyacını bir kez daha ortaya koydu. Yeni Anayasa, sivil toplum kuruluşlarının, ilgili resmi kurumların, çeşitli toplum kesimlerinin görüşlerini alarak hazırlanmalı ve ardından halkın oyuna sunulmalıdır.

-Analiz Dosya- Ahmet Zeki Gayberi

Anayasaların çıkış amacı; devlet otoritesi karşısında bireyin hak ve özgürlüklerinin korunması, egemenliğin kullanma biçiminin tanzim edilmesi, devletin temel kurumlarının ve erklerinin tespiti, bunlar arasındaki ilişkilerin tanzimi gibi temel konulardır.

Ancak 1876’dan bu yana bu topraklardaki Anayasalar daha çok devlet otoritesini korumak için kaleme alınmış gibidir. Zaten her Anayasa’da yer alan bazı maddelerin “değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez” olması da halkın iradesinin ne derece dikkate alındığının göstergesidir. 1921, 1924, 1960, 1982 Anayasalarında da aynı içeriği gözlemlemek mümkün.

2007 yılındaki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ortaya çıkan 367 garabeti, üniversitelerde kılık kıyafetin sınırlarını biraz genişleten yasa değişikliği ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararı ve son olarak AKP’nin laikliğe karşı odak olduğu gerekçesi ile açılan kapatma davası kararları, Türkiye’nin sivil toplum kuruluşlarının, ilgili resmi kurumların, çeşitli toplum kesimlerinin görüşlerini alarak hazırlanacak, daha sonra halkın oyuna sunulacak sivil bir Anayasa’ya ihtiyacı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

12 Eylül 1980 ihtilalinin ardından hazırlanan 1982 Darbe Anayasası üzerinden 26 yıl geçmesine rağmen bir türlü sivilleştirilemiyor. Toplumsal katmanlar arasında kutuplaşmalara, Türkiye’yi derin kaoslara sürükleyen kararlara imza atmak zorunda kalan yargı kurumları dahi bu durumdan şikayetçi. Üniversitelerdeki yasakları hafifletmeyi öngören yasa değişikliğine de, Cumhurbaşkanı’nın seçileceği yeter sayısına da, siyasi partilerin kapatılıp siyasetçilerin yasaklanmasına da karar veren Anayasa Mahkemesi üyeleri de sivil siyasetin biran önce bu vesayet demokrasisi görünümünü ortadan kaldırarak sivil, özgürlükçü ve yeni bir Anayasa değişikliği yapmasını açık açık deklare etti. AKP’nin kapatılmaması yönündeki kararı açıklarken, Türkiye’nin en önemli gündem maddelerini 82 Anayasası’na göre hüküm veren Anayasa Mahkemesi’ne havale edilmesini eleştiren Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, tüm siyasi partilerin birleşerek bu yapısal değişiklikleri biran önce yapmasını istedi.

Yeni Anayasaya ihtiyaç var

Şu anda Meclis’te bulunan iktidardan muhalefete hiçbir siyasi partinin, sivil anayasa, yargı yetkilerinin daraltılması, özgürlüklerin genişletilmesi ve demokratik bir Anayasa için kılını kıpırdatmaması kamuoyunun da tepkisini çekiyor. Sivil toplum kuruluşlarından siyasilere, hukukçulardan sıradan vatandaşa kadar herkes Türkiye’ye yakışan özgürlükçü bir Anayasa için harekete geçilmesini bekliyor.

Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde geçen yıl tarihe geçen “367” skandalına imza atan ve kamplaşmalara neden olan, üniversitelerde özgürlükleri genişletmeyi öngören yasa değişikliğinin reddine karar veren Anayasa Mahkemesi, AKP davasına kadar birçok partinin kapısına kilit vurmuş ve liderlerine siyaset yasağı getirmişti.

Anayasa Mahkemesi’nin son kararı üzerine uzmanlar öncelikle başta Anayasa’nın 69. maddesi olmak üzere Siyasi Partiler Yasası ve Anayasa Mahkemesi’nin oluşumunu oluşturan kanunların yeniden düzenlemesi, Siyasi Partiler Yasası ve Seçim Yasası’nın da değişmesi gerektiğini vurguluyor.

Karar nasıl alındı?

Mahkeme, 1'e karşı oyla 10 oyla AKP'nin "laiklik karşıtı eylemlerin odağı" olduğuna hükmetti. AYM'nin 6 üyesi “odak olmuş bu parti" kapatılsın, 4'ü "odak olmuş, hazine yardımının yarısı kesilsin” dedi. Anayasa Mahkemesi, AKP'nin Hazine yardımından 1/2 oranında yoksun bırakılması kararını, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 229. maddesi uyarınca alındığını ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun “oyların toplanması” başlıklı 229. maddesindeki üçüncü fıkranın dikkate alındığını açıkladı. Üçüncü fıkra, “Oylar dağılırsa sanığın (davalı parti) en çok aleyhine olan oy, çoğunluk meydana gelinceye kadar kendisine daha yakın olan oya eklenir” hükmünü içeriyor.

Halk iradesine dayalı anayasalar

İngiltere

İngiltere’de anayasa yoktur. Yazılı olmayan, halkın değerleri bir anayasa gibidir ve o değerler devlet organları tarafından ihlal edilmemektedir.

Almanya

Alman Anayasası; “ Allah ve insanlar karşısındaki sorumluluğunun bilincinde olan Alman halkı İş bu Almanya Federal Cumhuriyeti anayasasını kabul etmiştir” cümleleri ile başlar.

İsviçre

İsviçre Anayasası; “Yüce Allah adına! Biz, İsviçre halkı ve Kantonlar, Yaradılış sorumluluğumuzun bilincinde olup; Özgürlük ve demokrasiyi, dünyaya karşı açıklık ve dayanışma içinde bağımsızlık ve huzuru güçlendirmek için ittifakımızı yenilemeyi kararlaştırarak; Farklılıklarımızı birbirimize saygı duyarak yaşamayı belirtir; Gelecek kuşaklar karşısında genel başarılarımız ve sorumluluklarımızın bilincinde ve sadece özgürlüklerini kullananların özgür kalacaklarını ve insanların gücünün üyelerinin en güçsüzünün refahı ile ölçüldüğünü bilerek; Bundan dolayı aşağıdaki Anayasayı kabul ederiz” şeklinde başlar.

Japonya

Japon Anayasası; “Biz, Japon halkı, Ulusal Meclis’de seçilmiş temsilcilerimizle hareket ederek, kendimizi ve bütün uluslarla huzurlu bir işbirliğinin meyveleri olan gelecek nesillerimizi ve bütün bu topraklar üzerinde özgürlüğün kutsallığını koruyacağımızı belirtiriz ve bu anayasayı kararlı bir şekilde kurarız. Bununla beraber, anlaşmazlık durumunda, bütün anayasa, kanunlar, kurallar ve kararnameleri reddeder ve iptal ederiz” önsözü ile başlar.

ABD

ABD Anayasası; “Biz Birleşik Devletler Halkı  bu anayasayı düzenliyor ve koyuyoruz” şeklindeki cümle ile başlıyor.

- GÖRÜŞLER-

ESAM Kurucu Başkanı ve eski Milletvekili Bahri Zengin:

Yoksulluğu ortadan kaldırmalı!

“Yeni ve sivil anayasada özgürlükler sağlanmalı, yoksulluk ortadan kaldırılmalıdır. İfade özgürlüğü sağlanmalı ve tabular kaldırılmalıdır. Yoksulluğu ortadan kaldıracak, işlerliği olan bir anayasal sistem geliştirilmelidir. Millî olmayan bir anayasa demokratik de olamaz. Sivil anayasa metni, bütünüyle ideolojik devlet öngörüsünden uzak olmalı ve toplumun tüm kesimlerinin katkılarıyla olgunlaştırılarak benimsenmelidir!”

Anayasa Profesörü Mustafa Kamalak:

CHP dışındaki tüm partiler tehdit altında!

“AKP’nin “odak” haline geldiği Anayasa Mahkemesi’nin 10 üyesi tarafından belirtilmiştir. Bu ciddi bir ihtardır ve ancak Anayasa değişikliği ile atlatılabilir. CHP dışındaki bütün partiler tehdit altında! Yeni anayasada, milli irade hakim kılınmalı, demokrasiyi getirecek düzenlemeler yapılmalı, Anayasa Mahkemesi’nin üyelerini Meclis seçmeli, YÖK’ün yapısı değiştirilmeli, Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı’na bağlanmalıdır!”

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Şentop:

Bu kadar geniş yetki olmaz!

“Yeni Anayasa’da olması gerekenler, sadece siyasi partilerle ilgili değişiklikler değil, Anayasa Mahkemesi’nin yapısı ile ilgili değişiklikler de yapılmalıdır. Anayasa Mahkemesi bu kadar geniş yetkilere sahip olmamalıdır. Yeni Anayasa’da nelerin olması gerektiğini kamuoyu tartışmalıdır. Yeni Anayasa’nın halk oylamasıyla yapılması gerekiyor. Yerel seçimlerle genel seçimler birleştirilebilir. Aksi takdirde bir meşruiyet krizi ortaya çıkacaktır.“

Mazlumder Genel Başkanı Ömer Faruk Gergerlioğlu:

Seçkinci güçler istemese de yeni anayasa şart!

“Anayasa Mahkemesi bu kararıyla AKP’ye, “Suya sabuna dokunmadan ülkeyi yöneteceksen yönet ama dokunursan seni kapatırız” mesajı vermiştir. AKP, inanç özgürlüğü konusunda adımlar atmaz ve Kürt sorunuyla ilgili problemleri çözmezse halk gereken müdahaleyi sandıkta yapacaktır. Seçkinci güçlerin yeni Anayasa’ya tahammülü yok ama buna rağmen milletin taleplerini dikkate alarak yeni bir Anayasa yapılması şart!

YENİ ANAYASA’DA OLMASI GEREKENLER

- Milli iradeyi hakim kılmalı.

- Demokrasiyi güçlendirecek düzenlemeler yapılmalı.

- Ülkenin gelişmesini, hem ekonomik hem de sosyal olarak garantiye alacak, temel hak ve özgürlük paylaşımlarını dikkatle değerlendirmeli.

- Siyasi partilerin kapatılması ve siyasi yasakların getirilmesi zorlaştırılmalı.

- Anayasa Mahkemesi üye sayısı artırılmalı.

- Mahkeme’nin üyelerini Meclis seçmeli.

- Hakimler Kurulu’nun yapısı değiştirilmeli.

- YÖK’ün yapısı değiştirilmeli.

- Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı’na bağlanmalı.

- AB kriterleriyle sınırlı olmayan çok daha özgürlükçü olmalı.

- Karanlık çete ilişkilerinin, devletten tasfiye edilmesini öngörmeli.

- Gelir dağılımındaki adaletsizlikleri giderecek içerikte, fakir fukarayı, dar gelirliyi gözetmeli.

- Ayrımcı olmamalı

- Açık, sade ve anlaşılır olmalı

- Düşünce ve inançlara saygılı, ülkenin kaynaklarını milletin lehine yorumlayacak bir Anayasa olmalı!

Kaynak: milli gazete